Wim Gabriels

een blog over om het even wat

Edward O. Wilson – The Diversity Of Life

Het eerste boek dat ik las in dit Internationaal Jaar van de Biodiversiteit was The Diversity Of Life van Edward O. Wilson. Deze Harvard-professor is entomoloog en een wereldautoriteit op het gebied van ecologie en biodiversiteit. Als de term biodiversiteit wat abstract voor je klinkt, dan is dit boek een echte aanrader, want er zijn maar weinig schrijvers die erin slagen om dit begrip zo helder en inzichtelijk te duiden als Edward O. Wilson.

Het boek dateert van 1992 (het jaar van het Biodiversiteitsverdrag van Rio) maar ik las een heruitgave uit 1999 die een nieuw voorwoord van de auteur bevat waarin hij nieuwe ontwikkelingen sinds 1992 bespreekt. Dat we intussen alweer ruim tien jaar verder zijn, is niet echt een bezwaar, want Wilsons betoog is vandaag actueler dan ooit.

Wilson begint zijn relaas midden in het Amazonewoud, het ideale decor voor een krachtige evocatie van de schijnbaar onuitputtelijke diversiteit aan levensvormen die onze planeet na enkele miljarden jaren evolutie heeft voortgebracht. Daarna voert hij ons mee naar Krakatou, een Indonesisch eilandje waar in 1883 een verwoestende vulkaanuitbarsting het einde maakte aan al het plaatselijke leven. Geleidelijk aan raakte het daarna opnieuw gekoloniseerd door planten en dieren vanuit naburige eilanden zoals Java en Sumatra.

Is uitsterven dan niet erg, als het leven blijkbaar uiteindelijk toch terugkeert? Niet als er soorten verdwijnen die nergens anders voorkomen (Krakatou was vermoedelijk te klein om endemische soorten te herbergen) of als het wereldwijd gebeurt. In het verleden heeft onze planeet vijf verwoestende uitstervingsgolven gekend, waarbij telkens een groot aandeel van de soorten op aarde zijn verdwenen (de recentste vond 65 miljoen jaar geleden plaats). Telkens duurde het daarna tientallen miljoenen jaren voordat de diversiteit aan levensvormen op aarde zich door evolutie opnieuw herstelde.

Wilson verklaart verder hoe deze verscheidenheid zich heeft kunnen ontwikkelen en welke principes daarbij een rol spelen. Wat is een soort eigenlijk, en hoe evolueert een soort tot andere soorten? En hoe ontstaan de vele complexe interacties binnen ecosystemen? Hoe komt het dat de soortenrijkdom niet overal even groot is? En wat kunnen de gevolgen zijn wanneer er een soort uit een leefgebied verdwijnt, of erger, wanneer een gans leefgebied verdwijnt? Vragen die erg relevant zijn, want zoals uit cijfers blijkt, zitten we momenteel midden in de zesde grote uitstervingsgolf op onze planeet.

Dat het tij dringend gekeerd moet worden, klinkt als een vanzelfsprekendheid. Maar Wilson voert hiervoor ook objectieve argumenten aan. Als we verzuimen om dit te doen, verliezen we niet alleen een onmetelijke schat aan genetische informatie die tot waardevolle nieuwe gewassen en medische toepassingen kunnen leiden, maar daarnaast riskeren we niet te overziene economische schade. Landen die hun natuurlijke rijkdommen beschermen, halen daar meer economisch voordeel uit dan landen die hun oerbossen rooien om het hout te verkopen. Zo kunnen oerbossen die op oordeelkundige wijze ontgonnen worden (verkoop van fruit en andere bruikbare producten) op enkele jaren tijd al meer opbrengen dan de totale verkoopwaarde van het hout wanneer eenzelfde oppervlakte aan oerbos gerooid wordt. Wilson besluit dan ook dat het beschermen van biodiversiteit niet minder dan een morele plicht is, en dat dit evenzeer opgaat wanneer enkel in het belang van de mens wordt gedacht als wanneer intrinsieke rechten worden toegeschreven aan andere soorten.

The Diversity Of Life is aanbevolen lectuur voor iedereen die de rijkdom van het leven op aarde beter wil begrijpen. Er bestaat ook een Nederlandse vertaling, getiteld Het Veelvormige Leven.

Eerder las ik van Wilson ook al The Future Of Life uit 2002, waarin hij verder ingaat op de vraag waar het naartoe gaat met die zesde grote uitstervingsgolf.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: