Wim Gabriels

een blog over om het even wat

Edward O. Wilson – Sociobiology

Met deze kanjer ben ik wel even zoet geweest. Sociobiology: The New Synthesis van Edward O. Wilson uit 1975 is in elk opzicht een boek van formaat. Het behoort tot de invloedrijkste boeken van de twintigste-eeuwse biologie, en de publicatie ervan zorgde destijds voor een storm van controverse. Niet vanzelfsprekend, zoveel publieke belangstelling voor een academisch werkstuk van bijna zevenhonderd pagina’s, tjokvol tabellen en referenties. Vanwaar die heisa? Daarvoor moeten we de inhoud van dit boek maar eens nader bekijken.

Het onderwerp is, u raadt het al, sociobiologie. Deze complexe en fascinerende wetenschap bestudeert het sociale gedrag van dieren. Wilson behandelt eerst de evolutionaire mechanismen die aan de basis liggen van alle mogelijke gedragsvormen. In een volgend deel komen de verschillende vormen van sociaal gedrag uitgebreid aan bod, zoals communicatie, agressie, seksueel gedrag en broedzorg. Telkens weer valt daarbij op hoe doorslaggevend de leefomgeving (zoals klimaat, beschikbaarheid van voedsel en aanwezigheid van roofdieren) is voor het gedrag van een soort. Net zoals andere eigenschappen van een soort wordt het gedrag op deze omstandigheden afgestemd door natuurlijke selectie. Het laatste deel van het boek geeft een overzicht van de sociale soorten, gaande van koloniale micro-organismen, over sociale insecten zoals bijen en mieren tot de gewervelden zoals vogels en zoogdieren, waaronder primaten zoals de mens.

Over elk van deze facetten van de sociobiologie geeft Wilson een systematisch overzicht van de bestaande kennis, becommentarieert ze en wijst op leemtes en discussiepunten. Het resultaat is een indrukwekkende synthese, die deze in 1975 nog vrij jonge wetenschap meteen een standaardwerk bezorgde dat bijna vier decennia later nog steeds gezaghebbend is.

De controverse die het boek destijds veroorzaakte was te wijten aan het laatste hoofdstuk. Daarin worden de inzichten uit de rest van het boek toegepast op de mens. Die denkoefening werd niet door iedereen op prijs gesteld. Wilson werd door heel wat academici, onder wie ook andere biologen, verguisd en zelfs (onterecht) van racisme beschuldigd. Tegenwoordig is de kritiek van toen reeds lang verstomd en wordt dit boek algemeen beschouwd als een mijlpaal voor de sociobiologie, en zelfs voor de biologie in het algemeen.

De uitgave die ik las is de 25th Anniversary Edition, een ongewijzigde herdruk uit 2000. Ik heb er mijn tijd voor genomen. Sociobiology: The New Synthesis is dan ook een boek waar je best even voor gaat zitten. Maar als je, zoals ik, meestal op de trein leest, dan heb je met dit volumineuze boek wel aardig wat extra gewicht mee te nemen!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: