Wim Gabriels

een blog over om het even wat

Niet vergeten: Earth Hour 2012!

Met Earth Hour, een initiatief van WWF, wordt jaarlijks wereldwijd aandacht gevraagd voor de gevolgen van de massale verbranding van fossiele brandstoffen op ons klimaat.

Met een heel eenvoudig gebaar, namelijk het uitschakelen van alle kunstlicht voor een uurtje, kunnen we allemaal samen duidelijk maken dat het zo niet verder kan. Onze beleidsmakers moeten een krachtig signaal krijgen dat de omschakeling naar een duurzame, koolstofarme economie niet morgen, maar vandaag nog moet worden ingezet. Dus: vandaag, zaterdag 31 maart 2012, schakelen we om 20u30 massaal het licht uit! Afgesproken?

Advertenties

Onze sneeuwtriceratops krijgt postuum navolging

Vorige winter maakte ik bij ons op het koertje een sneeuw-Triceratops. Zo zag hij eruit:

Het brave dier is kort daarna natuurlijk gesmolten, maar niet voordat ik het een plaatsje had gegeven op deze blog. Het kreeg ook een vermelding op Dinosaur Tracking, een blog over dinosauriërs op de website van het Smithsonian magazine.

Dat zou het einde van het verhaal zijn geweest, maar…

Deep, een blogger uit San Francisco die op zoek was naar een geschikte figuur om een sculptuur met vetplantjes te bouwen, zag de foto op Dinosaur Tracking. Het inspireerde hem om een sculptuur te maken in de vorm van een Triceratops. Het project werd uitgevoerd, en het resultaat kreeg de naam Trixie. Zo ziet Trixie eruit:

Het hele verhaal kan je lezen op Deep Trouble, de blog van Deep. Het was dankzij een nieuw berichtje op Dinosaur Tracking dat ik toevallig het verhaal van Trixie ontdekte. En zo leeft mijn sneeuwcreatie een heel klein beetje voort, in het verre San Francisco!

Aalscholvers in de Stropkaai

Je zal maar een aalscholver zijn dezer dagen. De vissen waar je zo verzot op bent, zitten onder water, beschermd door een laag ijs. Gelukkig niet overal. Hier in de Stropkaai vertoont de Schelde wel wat gaten. De aalscholvers troepen hier dus gretig samen. Een mooie buitenkans om deze imposante vogels van dichtbij te zien!

Aalscholvers (Phalacrocorax carbo)

…en ook nog een waterhoen (Gallinula chloropus).

Het Berlijn-epos: deel 2

Toen we twee jaar geleden voor de eerste keer samen Berlijn bezochten, wisten we al dat het niet ons laatste bezoek zou zijn. De stad heeft daarvoor een te grote indruk op ons nagelaten. Dus keerden we vorig weekeinde nog eens terug, voor een verblijf van enkele dagen. En ook dit keer hebben we het uitstekend naar onze zin gehad!

De klassiekers die je absoluut niet mag missen wanneer je Berlijn bezoekt, hebben we reeds vorige keer gezien (zie vorige verslag), dus konden we dit keer wat meer onze tijd nemen om de indrukken van de vele dingen die deze stad zo uniek maken, op ons af te laten komen. Niet alleen de historische bezienswaardigheden, maar ook alle mogelijke moderne ontmoetingsplaatsen in deze stad. Zo zijn er de vele marktjes waar jonge ontwerpers en kunstenaars hun eigen creaties te koop aanbieden, de talloze uitstekende eetgelegenheden, de gezellige koffiehuizen, cafés, gothic- en andere clubs en ga zo maar door.

En wat dacht je van Miniatur Welten Berlin? Zo ziet de Reichstag er dus uit in het klein:

Maar ook de concertliefhebber vindt zonder probleem zijn gading in Berlijn. Tijdens het weekeinde van ons bezoek, meer bepaald op 3 december, gaf Saltatio Mortis er een concert. Plaats van het gebeuren was de C-Club, vlakbij het intussen gesloten vliegveld Tempelhof. En wij waren erbij!
Het Zweedse Fejd mag de avond op gang trekken. Zij combineren traditionele folk met metal en doen dat op een erg geloofwaardige en gedreven manier. Maar ze ruimen al snel plaats voor de hoofdact.
Saltatio Mortis is één van de bekendere vertegenwoordigers van een typisch Duitse muziekstroming, die weleens wordt aangeduid als Middelalter-rock, waarin catchy rock- en metalsongs gecombineerd worden met middeleeuws getinte muziekinstrumenten zoals doedelzak en draailier. Saltatio Mortis sluit vandaag een reeks van vijftien concerten af (waar kan je dat tenslotte beter doen dan in Berlijn?) en de muzikanten zijn dan ook vast van plan om er een bijzonder feestje van te maken. Het publiek heeft er eveneens zin in en het duurt dus niet lang voor de zaal op temperatuur is. De vele gemakkelijk meezingbare refreinen doen de rest. Tijdens de voorlaatste toegift wordt zanger Alea letterlijk door zijn fans op handen gedragen: volgens een traditie van de groep maakt Alea gedurende de ganse song, crowdsurfend en zingend tegelijk, een rondje door de zaal. Een feestje om te onthouden, dit concert van Saltatio Mortis!

De timing van ons bezoek aan Berlijn was natuurlijk niet helemaal toevallig. Begin december baadt Berlijn al volop in de kerstsfeer, en daar houden wij wel van! Op de vele kleine en grote kerstmarkten is het gezelligheid troef, en de Brandenburger Tor wordt passend verlicht door een enorme kerstboom:

Tijd om de dorst te lessen. Frohe Weihnachten iedereen!

Lynn Margulis overleden

Deze week, op dinsdag 22 november 2011 om precies te zijn, is de Amerikaanse biologe Lynn Margulis overleden (foto: Wikimedia Commons). Ze is vooral bekend omwille van de endosymbiose-theorie.

Met endosymbiose wordt bedoeld dat bepaalde onderdelen van de cellen van eukaryoten (complexe organismen zoals planten en dieren) ontstaan zijn uit andere, vrijlevende eencellige organismen. Door een zeer nauwe onderlinge biochemische samenwerking tussen twee eencellige soorten zijn de cellen van de ene soort geleidelijk geëvolueerd tot kleine structuren die binnen de cellen van de andere soort leven. Ze hebben nog steeds hun eigen genetisch materiaal en vermenigvuldigen zich, maar blijven binnen de andere cel. Beide soorten zijn zozeer onderling afhankelijk geworden, dat ze niet meer zonder elkaar kunnen overleven en samen ook als één enkele soort beschouwd worden. Van de op die manier ontstane complexe organismen (eukaryoten) zouden sommigen later verder evolueren naar nog complexere, meercellige organismen zoals planten en dieren. Endosymbiose is aldus een cruciale stap in de evolutionaire geschiedenis. Deze celonderdelen kennen we vandaag als mitochondriën. Ze bevinden zich binnenin onze lichaamscellen en zijn onmisbaar voor onze energiehuishouding. Planten hebben naast mitochondriën ook chloroplasten, die op een gelijkaardige manier zijn ontstaan en verantwoordelijk zijn voor de fotosynthese van de plant.

Reeds in de negentiende eeuw hadden een aantal biologen met het idee gespeeld dat sommige celonderdelen ontstaan zouden kunnen zijn door symbiotische vereniging van verschillende soorten. Maar het was Lynn Margulis die het idee in de jaren 1960 nieuw leven inblies en het onderbouwde met microscopisch bewijsmateriaal. Aanvankelijk werd het weinig ernstig genomen, maar Margulis bleef haar theorie verdedigen en geleidelijk aan groeide de steun ervoor. In de jaren 1980 toonde genetisch onderzoek definitief haar gelijk aan: het DNA van mitochondriën en chloroplasten bleek te verschillen van het DNA van de celkernen, maar toonde wel overeenkomsten met dat van bepaalde primitieve eencelligen: verre verwanten, blijkbaar.

Margulis trad graag buiten de traditionele denkkaders en verdedigde naast de endosymbiose-theorie nog verscheidene controversiële ideeën. Sommige daarvan waren bijzonder buitenissig en kenden dan ook weinig succes. Maar dat doet geen afbreuk aan haar verdienste voor de endosymbiose-theorie, die vandaag algemeen aanvaard is.

Tussen 1957 en 1963 was ze gehuwd met de in 1996 overleden astronoom Carl Sagan, die na hun scheiding eveneens een beroemdheid geworden is. Margulis ontving heel wat prestigieuze wetenschappelijke onderscheidingen, waaronder de Darwin–Wallace Medal van de Linnean Society of London. Haar naam zal wel altijd verbonden blijven met endosymbiose, één van de belangrijkste nieuwe inzichten in de evolutionaire biologie van de twintigste eeuw.

En daar is White Lies weer!

Gisteren werd in de Lotto-Arena in Antwerpen een feestje gebouwd. Een Britse groep die intussen de weg naar België erg goed kent, startte er een nieuwe Europese tournee. En uiteraard waren ook wij er weer bij!

Terwijl de zaal aan het vollopen is, mag een jonge groep van eigen bodem het beste van zichzelf geven. Jerusalem Syndrome was speciaal voor de gelegenheid geselecteerd door Studio Brussel, en deze jongens brengen het er niet onaardig vanaf met hun enthousiaste gitaarrock. Zelf schijnen ze vooral in hun nopjes dat ze de affiche kunnen delen met de hoofdact van de avond.

Maar voordat het de beurt is aan die hoofdact, maken we eerst nog kennis met The Duke Spirit, een typisch Britse indieband die met drie albums op hun actieven meteen de oudste band van de avond zijn. Ze weten te imponeren met een potige wall of sound en een charismatische frontvrouw die het geheel een sixties-tintje geeft. Maar dan is stilaan de tijd aangebroken om plaats te ruimen voor de groep waar het vanavond om draait…

En die groep is natuurlijk White Lies! Hun donkere, ietwat dramatische sound weten ze te koppelen aan bijzonder aanstekelijke, meezingbare songs. Ze zijn in ons land bijzonder graag gezien en dat weten ze intussen. Ze beginnen bijzonder goedgeluimd aan hun set, en tussen de bedrijven door verklapt zanger Harry McVeigh de reden van zijn goede humeur: ze zijn bezig aan de grootste show die ze tot nu toe gebracht hebben (voor eigen publiek dan toch, want ze speelden ooit al het voorprogramma van Muse in het Wembley-stadion!). We kunnen het natuurlijk niet natrekken, maar we geloven het graag. Eerder dit jaar zagen wij hen in de toch een stuk kleinere AB, dat bevestigt alvast de groeicurve. Hun populariteit in ons land is natuurlijk deels te danken aan de nodige airplay op Studio Brussel, maar het is hen van harte gegund wat ons betreft! McVeigh klinkt tijdens de eerste songs, zoals wel vaker gebeurt, nog niet helemaal toonvast (kwestie van opwarmen, vermoeden we), maar verder valt geen enkele zwakke plek in deze show te ontwaren. Een perfect getimede en strak geoliede set doet de temperaturen in de Lotto-Arena hoog oplopen. De ene na de andere hit wordt op ons afgevuurd. En dat zijn er verrassend veel, ondanks het feit dat ze nog maar op twee albums kunnen bogen. Na de laatste toegift Bigger Than Us is dit feestje afgelopen en kunnen we meer dan tevreden huiswaarts keren. En reken maar dat White Lies spoedig weer naar België zal komen!

Even een frisse neus halen

Vandaag is het voor mij een verlofdag, en mijn trouwe tweewieler bracht mij nog eens naar de Bourgoyen!

De Bourgoyen liggen er vredig bij op deze frisse maar mooie novemberdag.

Pimpelmees (Cyanistes caeruleus)

Roodborstje (Erithacus rubecula)

Ward & Brownlee – Rare Earth

Als wij, aardbewoners, met onze geavanceerde technologie naar de andere planeten van ons zonnestelsel kijken, kijkt er van op geen enkele van deze planeten, of hun satellieten, iemand naar ons terug. Tja, op Neptunus is het wat frisjes en Venus is dan weer veel te warm. Maar op een heldere nacht zijn er onnoemelijk veel sterren aan de hemel zichtbaar. Zou het niet wat chauvinistisch zijn om te denken dat enkel ons zonnestelsel een door complexe levensvormen bewoonde planeet bezit?

Twee experts uit erg verschillende vakgebieden bogen zich samen over deze vraag. Peter D. Ward is geoloog en paleontoloog, en Donald Brownlee is astronoom, beiden zijn professor aan de Universiteit van Washington in Seattle (Verenigde Staten). Het resultaat van deze samenwerking was het in 2000 verschenen boek Rare Earth: Why Complex Life Is Uncommon In The Universe. Zij stellen dat de meest eenvoudige levensvormen (zoals de bacteriën op Aarde) wellicht op heel wat planeten in het universum voorkomen, maar dat complexe meercellige levensvormen (zoals de dieren op onze planeet) pas onder zeer uitzonderlijke omstandigheden kunnen ontstaan en dus bijzonder zeldzaam zijn, mogelijk uniek in ons Melkwegstelsel.

We weten dat reeds relatief kort na het ontstaan van de Aarde (zo’n vijfhonderd miljoen jaar) het eerste leven er verschenen is. Bacterieel leven komt op Aarde in de meest extreme omstandigheden voor, omstandigheden waar geen dieren of planten kunnen overleven. Planeten die onherbergzaam zijn voor complex leven, zijn dat dus niet noodzakelijk voor eenvoudige bacterie-achtige wezens. We kunnen dus vermoeden dat dergelijke levensvormen ook op andere planeten te vinden zijn, misschien zelfs verrassend vaak.

Maar complexe wezens zoals dieren, laat staan intelligente soorten die potentieel in staat zijn tot interplanetaire communicatie, zijn een heel ander verhaal. Je hoort weleens beweren dat het volstaat om een planeet te vinden waar vloeibaar water is, maar Ward en Brownlee leggen uit waarom het zo simpel niet is. Vooreerst moet de chemische samenstelling van een planeet aan heel wat voorwaarden voldoen. Niet alleen water, maar ook heel wat andere chemische componenten zijn onontbeerlijk, en zeker niet op elke planeet in voldoende mate aanwezig. Bovendien moeten de temperaturen stabiel blijven voor lange tijd – lang genoeg om de evolutie haar gang te laten gaan. Verder maakt een teveel aan ioniserende straling (zoals gammastraling) grote delen van de Melkweg onbewoonbaar. De Aarde bevindt zich in dat opzicht op een “veilige” plek. Maar ook hier zijn er gevaren die ons vanuit het heelal bedreigen: we worden gebombardeerd door asteroïden en kometen, die af en toe een ware massa-extinctie bewerkstelligen, zoals toen zo’n 65 miljoen jaar geleden een einde kwam aan de heerschappij der dinosauriërs. Maar dankzij de sterke gravitaire invloed van een reuzenplaneet als Jupiter bereikt slechts een fractie van deze gevaarlijke projectielen de Aarde. De Maan zorgt er door haar grote formaat in verhouding tot de Aarde voor dat de oriëntatie van de rotatie-as van de Aarde stabiel blijft, zodat de seizoenale verschillen in beide hemisferen min of meer constant blijven. De satellieten van de meeste andere planeten zijn verhoudingsgewijs veel kleiner, waardoor een dergelijk effect er ontbreekt. En door het stabiliserend effect van platentektoniek op het klimaat mogen we van geluk spreken dat de Aarde dit zeldzame fenomeen kent. Het zijn maar enkele van de factoren die aantonen dat de geschiedenis van de Aarde een wel erg uitzonderlijke samenloop van omstandigheden geweest is.

Aan sommige details kun je merken dat dit boek al enige jaren oud is (tiens, Pluto is een planeet!). Maar de argumentatie van Ward en Brownlee in dit erg verdienstelijke en vaak geciteerde boek blijft onaangetast: onze Aarde is een bijzondere, misschien wel unieke planeet. We kunnen er maar beter zorg voor dragen.

Elbow pakt Vorst Nationaal in

De Britse rockformatie Elbow viert dit jaar haar twintigste verjaardag, maar ze braken pas enkele jaren geleden echt door met het album The Seldom Seen Kid. Wij zagen ze gisteren voor de eerste keer live aan het werk in een uitverkocht Vorst Nationaal. En het was een wel zeer aangename kennismaking: Elbow blijkt een uitzonderlijk sterke liveband. Hun in wezen intieme songs weten ze probleemloos tot hun recht te doen komen in een nochtans enorme zaal als Vorst Nationaal, die gedurende anderhalf uur tot de proporties van een behaaglijk warme huiskamer gereduceerd leek. Vanaf de openingssong, het kippenvelnummer The Birds, hing het voltallige publiek aan de lippen van de charmante en spraakzame zanger Guy Garvey. Maar ook het uiterst professionele spel van de rest van de muzikanten en de onberispelijke geluidsmix droegen bij tot deze bijzonder geslaagde show. Elbow heeft er ongetwijfeld heel wat fans bijgewonnen, gisteravond daar in Brussel!

We hebben helaas geen foto’s gemaakt, maar gelukkig blijken concertopnames hun weg soms verbazingwekkend snel naar YouTube te vinden. En inderdaad, we vonden er deze morgen reeds een fragmentje uit Lippy Kids zoals het gisteren te horen was in Vorst Nationaal. Build a rocket boys!

Fields Of The Nephilim en The Mission in Londen

Enkele jaren geleden gaf het Britse The Mission, één van de voornaamste groepen uit het gothic rock-genre, er voor onbepaalde tijd de brui aan. Het lag voor de hand dat de groep rond Wayne Hussey vroeg of laat zou terugkeren, maar toen het langverwachte nieuws bekendgemaakt werd, was het enthousiasme van de fans er niet minder om. Van de aangekondigde shows, in het teken van de vijfentwintigste verjaardag van de groep, zou er één in Brixton Academy in Londen plaatsvinden, en een andere gothic rock-grootheid was bereid gevonden om daar eveneens het podium te beklimmen: Fields Of The Nephilim. Daarmee was het feest compleet: twee absolute toppers uit het genre voor de eerste keer ooit op hetzelfde podium, en dat op een mythische locatie als Brixton Academy! Kortom, onze tickets waren snel geboekt. Gelukkig maar, want het feestje was niet veel later uitverkocht. En afgelopen zaterdag was het dan zover.

We staan nog aan te schuiven terwijl opener Gene Loves Jezebel het publiek mag opwarmen. Eenmaal binnen kunnen we ons gelukkig toch zonder veel moeite een geschikt plekje veroveren in deze bijzonder mooie zaal. Van de twee hoofdacts willen we geen seconde missen, dat staat vast. En al snel doven de zaallichten en wordt de intro Shroud ingezet. Iets meer dan een uur zouden Fields Of The Nephilim ons temidden hun traditionele rookgordijnen onderdompelen in hun donkere, intense geluid. Helaas is de geluidsmix in de zaal aanvankelijk van povere kwaliteit, waardoor een krachtige song als Preacher Man niet volledig tot zijn recht komt. Gaandeweg wordt dat probleem gelukkig grotendeels uit de weg geruimd. Net op tijd voor de twee klassiekers die Carl McCoy voor het einde bewaard had: Psychonaut en Last Exit For The Lost. Deze laatste is onze absolute topfavoriet en hadden we tijdens de recente show in Kortrijk niet te horen gekregen. Maar dat wordt vanavond dubbel en dik goedgemaakt! We zijn getuige van één van de sterkste uitvoeringen van Last Exit For The Lost die we ooit gehoord hebben. Heel langzaam en onheilspellend begint deze song, om geleidelijk aan naar een prachtige climax toe te werken. Onze avond kan al niet meer stuk!

Maar de eigenlijke headliner is natuurlijk The Mission. Door hun wat toegankelijkere geluid geniet The Mission een grotere populariteit dan Fields Of The Nephilim. Voor Wayne Hussey en co kan er deze avond dan ook weinig misgaan. Dat ze enkele jaren afwezig zijn geweest, is aan niets te merken: de groep verkeert overduidelijk in topconditie. Een bijzonder ontspannen en zelfverzekerde Hussey, gewoontegetrouw met zonnebril, geeft het beste van zichzelf en Brixton Academy vult zich met menselijke pyramides. Oude klassiekers zoals Garden Of Delight, Butterfly On A Wheel en Wasteland worden één voor één van stal gehaald. Na twee bisrondes doen de gitaren er ten slotte het zwijgen toe. We zijn een avond rijkelijk verwend geworden door twee rockbands van wereldklasse. Er bestaan slechtere excuses om een weekeinde Londen te boeken!