Wim Gabriels

een blog over om het even wat

Tag archief: Fossielen

Richard Fortey – Survivors

Evolutie is een slagveld, bezaaid met slachtoffers. Een nieuw ontstane soort verdwijnt doorgaans weer even snel van het toneel als ze verschenen was; en ook de overblijvers moeten zich steeds opnieuw aanpassen aan nieuwe omstandigheden of alsnog het loodje leggen. Maar heel af en toe duiken er niettemin soorten op die gespaard blijven van de hakbijl van de evolutie, zonder uiterlijke veranderingen te ondergaan. Voor zo’n meesters in de overlevingskunst grijpt men weleens naar de ietwat misleidende term “levend fossiel”.

De Britse paleontoloog Richard Fortey boog zich over dit thema in zijn boek Survivors – The Animals and Plants that Time Has Left Behind uit 2011. Hierin maak je kennis met een hele reeks soorten waarop de tijd geen vat lijkt te hebben. Sommige ervan kwamen verscheidene massa-extincties te boven. Fortey zoekt ze op in hun huidige leefgebied, en vertelt ons telkens hun bijbehorende unieke verhaal. Elk van deze soorten heeft zijn eigen plaats in de stamboom van het leven op onze planeet, en samen verschaffen al deze verhalen ons een beter inzicht in die stamboom.

Zo is er de degenkrab (afgebeeld op de cover) waarvan hedendaagse exemplaren sterk lijken op 450 miljoen jaar oude fossielen; de longvis, die ons herinnert aan onze eigen verwantschap met vissen; de gingko-boom, die zo’n aparte plaats inneemt in de stamboom van het leven dat zijn precieze plaats daarin, ten opzichte van andere bomen, nog steeds niet duidelijk is; en ga zo maar door. Aan het einde van de rit waagt Fortey zich aan enkele beschouwingen over wat een soort eigenlijk tot zo’n overlever maakt. Hebben al de vermelde soorten iets gemeen? Of zijn het allemaal toevalstreffers, evolutionaire equivalenten van Euro Millions-winnaars? Een duidelijk antwoord is er niet, maar Fortey slaagt er toch in een tipje van de sluier op te lichten.

Richard Fortey beschikt over een zeer mooie, breedvoerige schrijfstijl met een bijzonder rijke woordenschat. Dat maakt de beschrijvingen van zijn ontmoetingen met de vele uiteenlopende soorten planten en dieren erg levendig. Het is alsof hij je persoonlijk meeneemt op de vele reizen die hij ondernam om dit boek te kunnen schrijven. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat ik Survivors met uitermate veel plezier gelezen heb.

Advertenties